Hemimycena : Een moeilijk geslacht?

Veel mycologen hebben moeite met het detemineren van Hemimycena soorten
Er zijn verschillende redenen hiervoor. Ten eerste omdat het meestal om heel kleine witte paddestoeltjes gaat, waar zo op het oog niet veel aan te zien is. Vaak moet je al snel naar microscopische kenmerken grijpen om de bestaande sleutels te kunnen gebruiken. En die kenmerken zijn vaak moeilijk te vinden, ook al omdat de paddestoeltjes klein zijn en je wel wat handigheid moet hebben om preparaten te maken.
Samen met Vladimír Antonín (Botanisch Museum in Brno, Tsjechië) heb ik nu een boek geschreven dat onder ander over Hemimycena gaat, en waarmee je de Europese soorten op naam kunt brengen. Meer informatie vind je door op hetonderstaande plaatje te klikken

• Habitus mycena-achtig of trechterzwamachtig
• Hoed wit, zelden iets geel, oker of grijs gekleurd.
• Steel centraal of zijdelings aangehecht
• sporen en vlees niet reagerend met Melzers reagens (inamyloid)
• Cheilocystiden gewoonlijk aanwezig

hoed
lamellen
steel
geur

sporen
cystiden
hoedhuid
steelhuid

Bij Hemimycena tref je verschillende hoedvormen aan, van klokvormig met een puntig papilla'tje tot kegelvormig, halfbolvormig, gewelfd, met ingedrukt centrum tot (diep) trechtervormig. Vaak is de hoedrand wat golvend. Het oppervlak is soms glad, maar vaker is het, vooral gezien door een loep, fijn bepoederd tot behaard.

De steel is meestal centraal aangehecht, soms excentrisch of zijdelings en gereduceerd. De aard van het steeloppervlak is van groot diagnostisch belang, vaak is dat niet glad, maar fijn behaard of met afstaande haren bezet. Zelden is het oppervlak glad. zie ook bij steelhuid

De plaatjes van de meeste soorten zijn breed aangehecht tot duidelijk aflopend op de steel. Slechts in een klein groepje soorten zijn de plaatjes smal aangehecht en opstijgend, zoals bij veel 'echte' mycena soorten. Een opvallend en belangrijk diagnostisch kenmerk is bovenal de ontwikkeling van de plaatjes: zijn ze goed ontwikkeld en lopen van de aanhechting aan de steel tot aan de hoedrand, óf zijn ze gereduceerd tot adertjes die de hoedrand niet bereiken. Bij sommige soorten gaat die reductie zo ver dat er alleen nog maar een paar aderige structuren onder de hoed zichtbaar zijn. In een enkel geval is de onderzijde van de hoed zelfs geheel glad

De meest Hemimycena soorten bezitten geen opvallende geur. Bij enkele soorten is een tamelijk opvallende nitreuze geur waar te nemen: als van een sterke bleekwater oplossing.

De sporen kunnen zeer verschillend van vorm en groote zijn.
Een paar veel voorkomende typen zijn:

• bolrond (Q = 1.0-1.1)
• ovaal (Q = 1.3-2.0)
• citroenpitvormig met uitgetrokken top en basis
• spoelvormig(Q tenminste 2-3)

Cystiden op de rand (cheilocystiden) en zijde (pleurocystiden) van de plaatjes worden veel aangetroffen en zijn zeer variabel van vorm. Een paar veel voorkomende typen zijn:

• flesvormig (lageniform)
• onregelmatig coralloid met korte tot langere vingervormige uitsteeksels
• in de vorm van een halma-pion: flesvormig met een afgerond knopje (capitaat)

De haren op de steel kunnen zeer verschillend van vorm zijn.

• bochtig-cilindrisch met een geknopt (capitaat) uiteinde
• coralloid met korte of langere vingervormige uitsteeksels.
• geleidelijk toegespitst met verdikte wand (setiform)
• min of meer toegespitst met een kleurloos slijmkapje over de top

De hoedhuid in Hemimycena is meestal een cutis van min of meer cilindrische hyfen, die meestal talrijke korte vingervormige uitsteeksels hebben (B). We noemen dit diverticulate hyfen.
In een kleiner aantal gevallen bestaat de hoedhuid uit korte, opgezwollen elementen die netjes opgericht zijn gerangschikt als de basidiën in het hymenium (hymeniderm) (A)

De hyfen van de hoedhuid kunnen duidelijk ontwikkelde cystiden dragen, die vaak onregelmatig diverticulaat(A) zijn. Eén groep soorten is gakarakteriseerd door de aanwezigheid van setiforme pileocystiden die dikwandig zijn en geleidelijk in een spitse top uitlopen(B)